Nên ăn gì khi dùng GLP-1: hướng dẫn dễ hiểu
Những điểm chính cần nhớ
- Protein thường được ưu tiên ăn trước. Hướng dẫn từ chuyên gia dinh dưỡng gợi ý ăn thực phẩm giàu protein đầu tiên trong bữa ăn, vì khi dùng những thuốc này cảm giác thèm ăn thường giảm.1 MedlinePlus gọi protein là nền tảng cấu trúc của cơ thể, dùng để sửa chữa và tạo tế bào mới.2
- Chất xơ và nước hỗ trợ lẫn nhau. Các cơ quan y tế khuyến nghị khoảng 21–38 g chất xơ mỗi ngày cho người lớn, bổ sung từ từ, kết hợp uống nhiều nước để giúp tiêu hóa.3
- Ăn bữa nhỏ có thể giúp dễ chịu hơn trong những ngày đầu. Vì những thuốc này làm chậm tốc độ dạ dày tống thức ăn, hướng dẫn lưu ý rằng ăn bữa nhỏ hơn và thường xuyên hơn, hạn chế thực phẩm nhiều chất béo có thể giúp ích.1
- Uống đủ nước rất quan trọng. Bổ sung đủ nước hằng ngày là điều cần thiết, và việc ngăn ngừa mất nước được nhấn mạnh vì buồn nôn hoặc nôn nặng có thể gây mất dịch.4,1
Tại sao chế độ ăn thay đổi khi dùng GLP-1?
Những thuốc này thay đổi cách dạ dày và cảm giác thèm ăn hoạt động. Chúng làm chậm tốc độ dạ dày tống thức ăn, có thể gây đầy bụng, cảm giác no và buồn nôn, và nhìn chung mọi người có xu hướng ăn ít hơn so với nhóm dùng giả dược.1
Vì các bữa ăn trở nên nhỏ hơn, nội dung trong đó càng quan trọng hơn. Khuyến nghị chung được xem xét chuyên môn từ nhiều hội dinh dưỡng và béo phì lưu ý rằng nên ăn thực phẩm giàu protein trước để tăng khả năng nạp đủ protein trước khi cảm thấy no.1 Đây là hướng dẫn chung về cách nhiều người tiếp cận bữa ăn — không phải thực đơn cá nhân.
Một số triệu chứng tiêu hóa thường gặp trong giai đoạn đầu. Khuyến nghị lưu ý rằng ăn bữa nhỏ hơn và thường xuyên hơn, tránh thực phẩm nhiều chất béo hoặc chất xơ quá cao trong những ngày đầu có thể giúp ích, và tránh bữa ăn lớn hoặc nhiều chất béo cũng có thể giúp một số người.1
Tại sao chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh protein?
Protein là ưu tiên phổ biến trong hướng dẫn dinh dưỡng khi dùng GLP‑1. MedlinePlus mô tả protein là “nền tảng của sự sống” và cho biết bạn cần protein để giúp cơ thể sửa chữa tế bào cũ và tạo tế bào mới.2
Về lượng, khuyến nghị chung đề xuất mục tiêu protein khoảng 1,2–1,6 g trên mỗi kilogram trọng lượng cơ thể mỗi ngày trong giai đoạn giảm cân tích cực.1 Nhu cầu mỗi người khác nhau, vì vậy đây là khoảng tham khảo từ các nghiên cứu, không phải con số áp dụng cho bạn mà không có tư vấn chuyên môn.
Protein có trong nhiều thực phẩm hằng ngày. MedlinePlus liệt kê các nguồn động vật như thịt, sữa, cá và trứng, và các nguồn thực vật như đậu nành, các loại đậu, họ đậu, bơ hạt và một số loại ngũ cốc.2 Giữ cơ bắp là một phần lý do protein được chú trọng: khuyến nghị lưu ý rằng tập luyện sức mạnh hoặc tập luyện kết hợp được chứng minh rõ ràng là giúp duy trì khối cơ trong quá trình giảm cân.1
Chất xơ và nước có vai trò gì?
Chất xơ và nước thường được thảo luận cùng nhau. MedlinePlus cho biết chất xơ thực phẩm tạo thêm khối lượng và giúp bạn no nhanh hơn, hỗ trợ tiêu hóa và giúp ngăn ngừa táo bón.3
Về lượng, MedlinePlus cho biết khuyến nghị cho trẻ lớn, thanh thiếu niên và người lớn là 21–38 g chất xơ mỗi ngày, bổ sung từ từ trong vài tuần để tránh khó chịu dạ dày — điều này phù hợp với lưu ý trong khuyến nghị rằng thực phẩm nhiều chất xơ có thể khó dung nạp hơn trong những ngày đầu.3,1
Nước giúp chất xơ hoạt động hiệu quả. MedlinePlus lưu ý rằng nước giúp chất xơ đi qua hệ tiêu hóa và khuyến nghị uống nhiều nước.3 Khuyến nghị GLP‑1 cũng khuyến khích bổ sung đủ nước và chất xơ từ thực phẩm để giúp kiểm soát táo bón.1
Tôi nên uống bao nhiêu nước?
Uống đủ nước là chủ đề được nhắc đến thường xuyên. CDC cho biết uống đủ nước mỗi ngày rất quan trọng cho sức khỏe, và vì nước không có calo, thay thế đồ uống có đường bằng nước lọc có thể giúp giảm lượng calo nạp vào.4
Uống đủ nước cũng giúp ứng phó với các tác dụng phụ. CDC lưu ý rằng uống nước có thể ngăn ngừa mất nước, tình trạng có thể gây suy nghĩ không rõ ràng, thay đổi tâm trạng, quá nóng, táo bón và sỏi thận.4
Khi dùng những thuốc này, mất dịch có thể là mối lo ngại. Khuyến nghị chung lưu ý rằng mất nước do buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy nặng có thể nghiêm trọng, vì vậy cần chủ động phòng ngừa.1
Câu hỏi thường gặp
Có “chế độ ăn GLP-1” chính thức nào không?
Không có một chế độ ăn chính thức duy nhất nào. Qua các nguồn như MedlinePlus và khuyến nghị chung từ các hội dinh dưỡng và béo phì, bạn sẽ thấy những gợi ý thường xuyên xuất hiện: ưu tiên protein, bổ sung đủ chất xơ và nước, và ăn các bữa nhỏ hơn khi cảm giác thèm ăn giảm. Đây là những gợi ý chung, không phải thực đơn riêng cho bạn. Chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sĩ điều trị có thể điều chỉnh những điều này cho phù hợp với bạn.
Tại sao chuyên gia dinh dưỡng khuyên ăn protein trước?
Vì khi dùng những thuốc này, cảm giác thèm ăn thường giảm đi, khuyến nghị dinh dưỡng chung lưu ý rằng ăn thực phẩm giàu protein đầu tiên trong bữa ăn sẽ giúp bạn có nhiều khả năng nạp đủ protein trước khi cảm thấy no. MedlinePlus mô tả protein là “nền tảng cấu trúc của cơ thể”, được dùng để sửa chữa tế bào cũ và tạo tế bào mới — đó là lý do tại sao protein được nhấn mạnh.
Thực phẩm nào có thể gây khó chịu hơn khi dùng GLP-1?
Khuyến nghị dinh dưỡng chung lưu ý rằng ăn các bữa nhỏ hơn và thường xuyên hơn, đồng thời tránh thực phẩm nhiều chất béo hoặc chất xơ quá cao trong những ngày đầu dùng thuốc, có thể giúp giảm các triệu chứng. Đây là hướng dẫn chung vì thuốc GLP-1 làm chậm quá trình dạ dày tống thức ăn xuống; mỗi người có mức chịu đựng khác nhau.
Nguồn
- Các ưu tiên dinh dưỡng hỗ trợ liệu pháp GLP-1 trong điều trị béo phì: khuyến nghị chung — Am. J. Clinical Nutrition (PubMed Central)
- Protein trong chế độ ăn — Bách khoa toàn thư y tế MedlinePlus — NIH MedlinePlus
- Chất xơ — Bách khoa toàn thư y tế MedlinePlus — NIH MedlinePlus
- Về nước uống và đồ uống lành mạnh hơn — CDC